Gemmaschool

Onderdeel van Fortior

Noordervaartlaan 45
5916 SR Venlo
Telefoon: 077-3511319
Email: info@gemmaschool.saam.nl
Website: www.gemmaschool.saam.nl

Intensiteit en vorm van cultuureducatie in school en onderwijs
Hoe ‘beweegt’ cultuureducatie zich in en door de school en het onderwijs?

“Onze visie op goed onderwijs!”

De Gemmaschool werkt al jaren hard om het onderwijs en de school steeds beter aan te passen aan de eisen van de zich in snel tempo veranderende maatschappij. Naast onderwijsinstituut is de Gemmaschool in toenemende mate een opvoedkundig instituut waar op basis en in de geest van een katholieke identiteit, wordt geprobeerd om de kinderen tot mondige leden van de maatschappij te maken, die zich bewust zijn van hun verantwoordelijkheid.
Belangrijke uitgangspunten daarbij zijn:
- iedereen kan zichzelf ontwikkelen
- kinderen leren hun eigen ontwikkeling op te pakken
- streven naar een zo groot mogelijke autonomie bij de kinderen, waarbij zij mee verantwoordelijk zijn voor hun eigen leren en hun gedrag: de leerling als eigenaar van zijn eigen ontwikkelingsproces
- zich ook medeverantwoordelijk voelen voor het leren en gedrag van de andere kinderen
- voldoen aan de kerndoelen
- zorgen voor een ononderbroken ontwikkelingsgang
- verzorgen van ontwikkeling op maat
- het bevorderen van zelfvertrouwen en competentiegevoelens bij kinderen
- afstemming van het onderwijs op de leef- en belevingswereld van de kinderen
- uitdaging, vertrouwen, veiligheid en saamhorigheid zijn belangrijke voorwaarden

De school heeft een duidelijke mening over het lerende kind:
“Vroeger was de leerstof het uitgangspunt, nu is dat de ontwikkeling van het kind: begrippen als “basisontwikkeling” en “ontwikkelingsgericht onderwijs” zullen steeds vaker te horen zijn en competentie, autonomie en zelfvertrouwen zijn hierin sleutelbegrippen. Vroeger werkte het kind voor zichzelf, nu ligt het accent op samenwerken.
Vroeger lag het accent op passiviteit (consumeren leerstofaanbod), nu op allerlei vormen van actief leren, waardoor je de verantwoordelijkheid van het kind meer aanspreekt en je de betrokkenheid ziet toenemen.
Vroeger lag het accent op boeken, nu hebben we allerlei leer- en hulpmiddelen (computer!)”. De school ziet veranderingen in het concentratievermogen van veel kinderen, hierop sluiten zij met hun onderwijs aan.
Heel belangrijk vinden zij dat de kinderen zich ontwikkelen vanuit het alleen werken, via het zelfstandig werken naar steeds meer zelfstandig leren om zo zelfverantwoordelijke mensen te worden.”

De beginsituatie:
De school heeft altijd deelgenomen aan het Kunstmenu dat samengesteld werd door de culturele instellingen van Venlo. Cultuureducatie bestond uit incidentele activiteiten, waarbij toevallige omstandigheden een grote rol speelden: af en toe ‘leuke dingen’ doen. Leerkrachten bepaalden veelal zelf hun eigen keuzes voor cultuureducatieve activiteiten, los van overleg, schoolplan of de rest van het onderwijs.
Cultuureducatie had vooral een recreatieve functie, en was veelal gericht op ontspanning en afwisseling van de rest van het cognitieve lesprogramma.
Cultuureducatieve activiteiten hadden veelal geen, of weinig bewuste leer- of ontwikkelingsdoelen, ze waren een doel op zichzelf, er vaak van uitgaande dat ‘iets creatiefs of cultureels doen’ altijd wel iets oplevert.
Waar willen we naar toe.
In september 2008 heeft het team een gezamenlijke visie over cultuureducatie geformuleerd aan de hand van het Cuekaspel.
Het team geeft aan veel ambities te hebben.
Ze willen graag houvast, structuur en overzicht, inzet en uitkomsten, planning onderbouwing en doelgericht werken.
Cultuureducatie moet binnen de school een structurele vorm krijgen; houvast door het structurele overzicht van wanneer en wat. De opzet van cultuureducatie wil men doelbewust kiezen. Dit vergt van leerkrachten en leerlingen een bepaalde mate van inzet en inspanning.
De school, het team wil met cultuureducatie vooropgezette doelstellingen bereiken, en de effecten en resultaten moeten liefst ook herkenbaar, zichtbaar, hoorbaar zijn.
Ook kiest men voor samenhang, verwevenheid en waar mogelijk verbinding.
Cultuureducatie moet een onderdeel worden van het bewust creëren van een krachtige en/of cultuurrijke leeromgeving, en krijgt zo samenhang met de ontwikkeling van andere vormen van leren.
Het moet een combinatie van structuur en flexibiliteit worden: zowel planning en overzicht van culturele en creatieve onderwijsactiviteiten, als ruimte voor spontane activiteiten: echter wel bewust gekozen, onderbouwd, doelgericht aansluitend bij actuele ‘leersituaties’. Cultuureducatie is geen vak maar een verkennend leergebied: vanuit behoefte wordt de inrichting ervan bepaald en doelen bijgesteld. Dit levert 'ontdekkingsplezier' op voor zowel de leerlingen als de docenten.

Korte termijn:
Het team geeft aan dat:
- Het cultureel programma meer geïntegreerd moet worden binnen het jaarprogramma.
- Men meer wil nadenken over waarom ze een activiteit doen en hoe er verbindingen kunnen worden gelegd zodat er meer verdieping plaats vindt. Daarbij wordt het ook heel belangrijk gevonden dat leerlingen plezier beleven aan de culturele activiteiten en uitstapjes die er ondernomen worden. Hierin heeft de school een opvoedkundige taak maar er ligt ook een verantwoordelijkheid bij de ouders.
- De school ziet er al mooi uit maar binnen de school zijn er meer mogelijkheden aanwezig om culturele activiteiten duidelijker zichtbaar te maken, voor elkaar en voor de ouders.
- Ze willen meer verbindingen maken met OGO en thematisch- en vakoverstijgend werken om zo een creatieve leeromgeving voor de leerlingen creëren.
Het team geeft aan dat deze punten binnen de korte termijn gerealiseerd kunnen worden.
Aan de hand van de uitkomst van het Cuekaspel is men gaan bekijken hoe cultuureducatie ingezet kan worden om bovenstaande ambities te verwezenlijken. De ICC-er is met alle groepsleerkrachten om de tafel gaan zitten om te bekijken waar, aan welk thema gekoppeld kan worden. Uitkomst hiervan is een aantal activiteiten die als een rode draad door de verschillende thema’s lopen.

Midden lange termijn:
Erfgoededucatie is een aandachtspunt. Als het mogelijk is wil de school combinaties zoeken met zaakvakken en creatieve wekvormen. Hier moet een stappenplan voor komen.
Het streven is om van de school en het onderwijsprogramma bewust een “cultuurrijke leeromgeving” te maken. De school wil een doorlopende lijn ontwikkelen voor cultuureducatie zodat kinderen na hun 8- jarige schoolloopbaan met alle aspecten van cultuur- en erfgoededucatie in aanraking zijn geweest.